Text Size

02. સાંખ્ય યોગ

Verse 01-05

संजय उवाच
સંજય કહે છેઃ
Sanjay Uvacha

तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥२-१॥

Tam tatha kripavistam Arshrupurna kulekshanam
Vishidant midam Vakyam uvacha madhusudan.

આંસુ આંખમાં ને વળી હૃદયમાં લઈ શોક,
ઊભો રહ્યો અર્જુન ત્યાં, કહી યુધ્ધને ફોક.

કૃષ્ણે એ અર્જુનને દીધી શીખ અપાર,
શીખામણ તે છે ખરે ગીતાજીનો સાર. ॥૧॥
*
श्रीभगवानुवाच
શ્રી ભગવાન કહે છેઃ
Shri Bhagawan Uvacha

कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥२-२॥

Kutastva Kashmal idam Vishame samupasthitam
anaryajustam asvargyam a kirtikaram arjuna,

અરે યુધ્ધમાં આ તને થયો કેમ છે શોક,
માન કીર્તિ ના આપતાં નીંદશે તને લોક.
*
MP3 Audio

Unable to embed Rapid1Pixelout audio player. Please double check that:  1)You have the latest version of Adobe Flash Player.  2)This web page does not have any fatal Javascript errors.  3)The audio-player.js file of Rapid1Pixelout has been included.


*
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥२-३॥

Klaibyam ma sma gamah partha Nai tat tvayy upapadyate
kshudram hridayadaurbalyam Tyaktvottistha paramtapa.

કાયરતાને છોડ ને ઊભો થા લડવા,
તને છાજતું આ નથી, ઊભો થા લડવા.
*
अर्जुन उवाच
અર્જુન કહે છેઃ
Arjuna uvacha

कथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रति योत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥२-४॥

katham bhishmam aham sankhye dronam cha madhusudan,
ishubhih pratiyotshyami pujarhavarisudana

કેમ કરીને કૃષ્ણ આ યુધ્ધ મહીં લડવું,
કહો ભીષ્મ ને દ્રોણની સાથે શેં લડવું ?
*
गुरूनहत्वा हि महानुभावान्
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥२-५॥

gurun ahatva hi mahanubhavan
shreyo bhoktum bhaikshyamapihiloke
hatvarthakamans tu guruni haiva
bhunjiya bhogan rudhirapradigdhan.

પૂજનીય છે એ બધા, વેર કેમ કરવું,
એથી તો ઉત્તમ ખરે ભિક્ષુ બની મરવું.

લોહીભીના હાથથી રાજ્ય ભોગવું આ,
એ ઈચ્છા મારી નથી, સત્ય કહું છું હા

Meaning
संजय बोले
आँखों में आँसू लिए, चिंता और विषाद में डूबे अर्जुन को, मधुसूदन ने यह वचन कहे ।
श्री भगवान बोले
हे अर्जुन, युद्ध भूमि में असमय तुम यह कैसे विचारों में डूब रहे हो । एसा सोचना तुम्हारे लिए गलत हैं क्योंकि ना हि श्रेष्ठ पुरुष एसा करते है, ना हि एसा करने से उसे स्वर्ग या कीर्ति की प्राप्ति होती है । हे पार्थ, एसे कायर, दुर्बल करनेवाले नपुंसक विचारों का त्याग करो । हे परन्तप, अपने आप को सम्हालो और युद्ध करने के लिए तैयार हो ।
अर्जुन बोले
हे मधुसूदन, मैं युद्धभूमि में किस प्रकार से भीष्म पितामह और आचार्य द्रोण से युद्ध करुँ ? हे अरिसूदन, मेरे लिए वे दोनों ही परम पूजनीय है । गुरु एवं पूज्यजनों के लहू से रंगे हाथो से राज्य उपभोग करने के बजाय भिक्षा माँगकर जीवन यापन करना बेहतर होगा । उनको मारकर मुझे अर्थ और कामरूप भोग ही तो मिलेंगे ।
*
સંજય કહે છે
આંખમાં આંસુ અને હૃદયમાં શોક તથા વિષાદ ભરેલ અર્જુનને મધુસૂદને આમ કહ્યું.
શ્રી ભગવાન કહે છે
હે અર્જુન, યુદ્ધ ભૂમિમાં આ સમયે તને આવા વિચારો ક્યાંથી આવી રહ્યા છે. કારણ કે જેને લીધે ન તો સ્વર્ગ મળે છે કે ન તો કીર્તિ પ્રાપ્ત થાય છે, એવું તારા જેવા શ્રેષ્ઠ પુરુષો કરતા નથી. હે પાર્થ, તું આવા દુર્બળ અને કાયર વિચારોનો ત્યાગ કર અને યુદ્ધ કરવા માટે તૈયાર થા.
અર્જુન કહે છે
હે મધુસૂદન, હું કેવી રીતે યુદ્ધ ભૂમિમાં ભીષ્મ પિતામહ અને આચાર્ય દ્રોણ સાથે યુદ્ધ કરું ? હે અરિસૂદન, મારે માટે બંને પૂજનીય છે. ગુરુ અને પૂજ્યજનોના લોહીથી ખરડાયેલા હાથે મળેલ રાજ્યનો ઉપભોગ કરવા કરતાં ભિક્ષા માંગી જીવન વીતાવવું મને બહેતર લાગે છે. વળી એમને મારીને મને શું મળશે - ધન અને ભોગવૈભવ જ ને ?